اضطراب یکی از شایعترین مشکلات روانشناختی در دنیای امروز است. بسیاری از افراد با نگرانیهای مداوم، تنش ذهنی، بیقراری و حتی اختلال خواب دستوپنجه نرم میکنند. یکی از رایجترین انواع اضطراب، اختلال اضطراب فراگیر (GAD) است؛ حالتی که در آن فرد تقریباً هر روز و درباره موضوعات مختلف دچار نگرانی شدید میشود.
گردآوری و ترجمه : دنیا نهضت – روانشناس
خلاصه مقاله : Neurofeedback training improves anxiety trait and depressive
symptom in GAD
در سالهای اخیر، روشهای نوینی برای درمان اضطراب معرفی شدهاند که یکی از مهمترین آنها نوروفیدبک است. اما نوروفیدبک دقیقاً چیست و آیا واقعاً برای کاهش اضطراب و علائم افسردگی مؤثر است؟
نوروفیدبک چیست؟
نوروفیدبک نوعی تمرین مغزی است که به فرد کمک میکند فعالیت امواج مغزی خود را تنظیم کند. در این روش، با استفاده از سنسورهای EEG، فعالیت مغز ثبت میشود و فرد بهصورت دیداری یا شنیداری بازخورد دریافت میکند.
به بیان سادهتر، مغز یاد میگیرد چگونه آرامتر، متمرکزتر و متعادلتر کار کند. این روش غیرتهاجمی، بدون دارو و بدون درد است و به همین دلیل برای بسیاری از مراجعان جذابیت بالایی دارد.
نقش امواج آلفا در آرامش ذهن
مغز ما امواج مختلفی دارد (دلتا، تتا، آلفا، بتا و گاما). امواج آلفا معمولاً با حالت آرامش، ریلکسیشن و هوشیاری آرام مرتبط هستند. تحقیقات نشان میدهد افرادی که اضطراب بالا دارند، اغلب سطح امواج آلفای پایینتری دارند. با نوروفیدبک میتوان امواج آلفا را تقویت کرد و همین موضوع به کاهش اضطراب، تنش ذهنی و حتی علائم افسردگی کمک میکند.
نوروفیدبک و درمان اضطراب فراگیر (GAD)
در یک مطالعه علمی معتبر که در سال ۲۰۲۱ منتشر شده، تأثیر نوروفیدبک بر زنان مبتلا به اضطراب فراگیر بررسی شد. شرکتکنندگان طی چند جلسه نوروفیدبک، تمرین افزایش امواج آلفا را انجام دادند. نتایج بسیار امیدوارکننده بود
- کاهش معنادار اضطراب لحظهای و اضطراب پایدار
- کاهش علائم افسردگی
- بهبود قابل توجه کیفیت خواب و بیخوابی
- اثربخشی پایدار حتی چند هفته پس از پایان جلسات
نکته مهم این است که این بهبودها بدون مصرف دارو و فقط از طریق آموزش خودتنظیمی مغز به دست آمدند.
آیا نوروفیدبک فقط برای اضطراب است؟
خیر. نوروفیدبک علاوه بر درمان اضطراب، در موارد زیر هم کاربرد دارد
- افسردگی
- اختلال خواب و بیخوابی
- وسواس فکری
- ADHD (بیشفعالی و نقص توجه)
- افزایش تمرکز و عملکرد ذهنی
به همین دلیل، نوروفیدبک امروزه یکی از روشهای مکمل مهم در رواندرمانی مدرن محسوب میشود.
آیا نوروفیدبک برای همه مناسب است؟
نوروفیدبک روشی ایمن است، اما ارزیابی تخصصی توسط روانشناس بسیار مهم است. تعداد جلسات، نوع پروتکل و محل تمرین مغزی باید متناسب با شرایط هر فرد تنظیم شود.
اگر از اضطراب مزمن، نگرانیهای مداوم، بیخوابی یا علائم افسردگی رنج میبرید و به دنبال روشی علمی، بدون دارو و ماندگار هستید، نوروفیدبک میتواند گزینهای مؤثر و امیدبخش باشد. این روش به جای سرکوب علائم، به مغز کمک میکند مهارت آرامسازی و تنظیم هیجانی را یاد بگیرد. اگر مایل هستید بدانید نوروفیدبک برای شما مناسب است یا نه، مشاوره تخصصی میتواند اولین قدم مهم باشد.
